دیدار و گفت‌وگو با اعضای مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه با مرجع عالیقدر آقای اسدالله بیات زنجانی

اعضای مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه با مرجع عالیقدر آقای اسدالله بیات زنجانی، دیدار و گفت‌وگو کردند.

در ابتدای این دیدار حضرات آیات و حجج اسلام و المسلمین ایازی، موسویان، سعیدیان‌فر، کوشا و سید سراج‌الدین موسوی بیاناتی را ایراد داشتند.

در ادامه مرجع عالیقدر در سخنانی با اشاره به فلسفه شکل‌گیری مجمع محققین و مدرسین، تأکید کردند که وجود دیدگاه‌های مختلف در حوزه و روحانیت، لزوماً به معنای انشقاق نیست و تفاوت دیدگاه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز پویایی علمی و فکری باشد.

ایشان با بیان اینکه روحانیت برای موفقیت به دو رکن اساسی «استاد خوب» و «کتاب خوب» نیاز دارد، به نمونه‌هایی از میراث علمی حوزه اشاره کردند و آثار آیت‌الله مطهری و آیت‌الله منتظری را از جمله نمونه‌های ماندگار این میراث دانستند.

معظم‌له با اشاره به جایگاه اعضای مجمع محققین و مدرسین بیان داشتند: اعضای مجمع با توجه به آشنایی با مسائل روز و ارتباط توأمان حوزوی و دانشگاهی، با عنایت به پرسش‌های جدید جامعه و تفاوت میان قرائت‌های مختلف از دین، باید بتوانند فکر، روش، برنامه و شیوه‌های جدید ارائه کنند.

خاطره‌ای درباره اجرای حدود و ضرورت تحقیق فقهی

معظم‌له در ادامه با نقل خاطره‌ای از استادشان مرحوم آیت‌الله‌العظمی شیخ مرتضی حائری(ره)، به موضوع ضرورت تحقیق و دقت در مسائل فقهی اشاره کردند.

ایشان با اشاره به ماجرای اجرای حد قطع دست در کرمان در ابتدای انقلاب گفتند که مرحوم آیت‌الله حائری پس از اطلاع از این موضوع، از فرد مسئول درباره روایات مربوط به قطع دست پرسیده و پس از اینکه پاسخ شنیدند که روایات مطالعه شده‌اند، سؤال کرده بودند که آیا درباره آنها تحقیق و بررسی نیز صورت گرفته بود یا خیر. پس از پاسخ منفی، ایشان فرموده بودند که روایات دوباره بررسی شوند، چراکه بسیاری از آنها از نظر قابلیت استناد محل بحث هستند.

مرجع عالیقدر این خاطره را نمونه‌ای از ضرورت مطالعه، تحقیق و دقت فقهی پیش از اجرای احکام دانستند و تأکید کردند که مسائل مهم دینی را نمی‌توان بدون بررسی علمی و شناخت شرایط، اجرا یا تفسیر کرد.

«امنیت، مسکن و شغل» سه مسئله اساسی جامعه

ایشان در ادامه‌ی این دیدار با بیان اینکه سه مسئله «امنیت، مسکن و شغل» باید در جامعه حل شود، اظهار کردند: اگر این سه مسئله سامان پیدا کند، بخش مهمی از مشکلات جامعه برطرف خواهد شد.

معظم‌له افزودند: کشور امکانات و ظرفیت‌های فراوانی دارد و مسئله این نیست که امکان کار وجود ندارد؛ حالا که فعلا شرایط جنگی‌ست و این تحلیل‌ها مربوط به زمان آرامش است اما می‌توان گفت که گاهی یا روش استفاده از ظرفیت‌ها را نمی‌دانیم یا اراده‌ی لازم برای حل مشکلات وجود ندارد.

ضرورت جلوگیری از انحراف فکری

آقای بیات زنجانی در ادامه با اشاره به واقعه عاشورا، آن را نمونه‌ای تاریخی از انحراف در فهم و برداشت از دین دانسته و گفتند: در ماجرای کربلا، بسیاری از کسانی که در برابر امام حسین(ع) قرار گرفتند، خود را دیندار می‌دانستند و حتی برخی از آنان اهل عبادت بودند؛ بنابراین صرف ظواهر دینداری برای تشخیص مسیر درست کافی نیست و تفکر صحیح و شناخت درست دین اهمیت اساسی دارد.

من معتقدم که یک نهاد دینی مستقل می‌تواند مانع از بوجود آمدن فجایع دینی عظیم باشد چراکه کار این نهاد تلنگر است و با تذکر و نهیب زدن، جامعه را به جستجو و سؤال وادار می‌کند و جامعه‌ی جستجوگر و محقق، یک جامعه‌ی آرمانی خواهد بود که جلوی آن قبیل فحایع را می‌گیرد.

معظم‌له تأکید کردند که اگر روحانیت در جامعه نقش آگاهی‌بخش خود را به‌درستی ایفا می‌کرد، می‌توانست در برابر انحرافات نقش پیشگیرانه داشته باشد.

«معلمی کار انبیاست»

مرجع عالیقدر با اشاره به سخن امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه «معلمی کار انبیاست»، گفتند: مجمع مدرسین باید این جایگاه را در جامعه به‌درستی ایفا کند چراکه وظیفه مدرسین تنها انتقال احکام و مطالب علمی نیست، بلکه آنان باید تفکر، شیوه درست زندگی و نحوه مواجهه با مسائل جامعه را نیز آموزش دهند و برای مردم الگو باشند.

تأکید بر عقل و پرسشگری

آقای بیات زنجانی «عقل» را یکی از مظلوم‌ترین مفاهیم در جامعه دانستندو با اشاره به آیات قرآن درباره تدبر و تفکر، بر ضرورت استفاده از عقل تأکید کردند.

ایشان فرمودند: قرآن به‌جای اینکه صرفاً تعریفی فلسفی از عقل ارائه کند، انسان را به استفاده از عقل، تدبر و اندیشیدن دعوت می‌کند. روی همین اصل است که بنده معتقدم جامعه‌ای که در آن افراد نتوانند بدون دغدغه سؤال کنند، نمی‌تواند مسیر رشد و اصلاح را به‌درستی طی کند. پرسش و تحقیق، حتی درباره مسائل اعتقادی، به‌خودی‌خود نباید موجب تکفیر یا طرد افراد شود و انسان حق دارد برای رسیدن به حقیقت سؤال و طلب دلیل کند.

اعتماد مردم؛ سرمایه روحانیت

ایشان در ادامه، اعتماد مردم را از مهم‌ترین سرمایه‌های روحانیت دانستند و با اشاره به تجربه‌های اجتماعی گفتند: اگر مردم به روحانیت اعتماد داشته باشند، حتی در شرایط دشوار اقتصادی نیز برای حل مشکلات همراهی می‌کنند.

ایشان همچنین با اشاره به گفت‌وگوهای خود با برخی مسئولان در سال‌های گذشته، بر ضرورت جلوگیری از شکل‌گیری «بحران مشروعیت» تأکید کرده و گفتند: مسئله فقط علاقه یا عدم علاقه مردم به یک فرد نیست؛ بلکه در صورت از بین رفتن اعتماد، مسئله به پذیرش یا عدم پذیرش اصل یک ساختار تبدیل می‌شود.

اسلام؛ دین منطق، پرسش و رحمت

مرجع عالیقدر با تأکید بر اینکه اسلام نباید با ترس و اجبار معرفی شود، گفتند: قرائتی از دین باید ارائه شود که در آن منطق، سؤال، پرسش، تحقیق و گفت‌وگو جایگاه داشته باشد.

ایشان با اشاره به سیره امام علی(ع) و سخنان ایشان در نهج‌البلاغه و عهدنامه مالک اشتر، بر ضرورت فراهم بودن امکان پرسش در جامعه تأکید کردند.

مرجع عالیقدر همچنین تلاش علمی برای تدوین «قاعده‌ی حرمت تنفیر» را اقدامی ارزشمند دانسته و افزودند: اسلام دین «سهله و سمحه» است و نباید شیوه‌های برخورد با مردم به گونه‌ای باشد که آنان را از دین دور کند.

جایگاه مجمع محققین و مدرسین

مرجع عالیقدر آقای اسدالله بیات زنجانی در پایان، جایگاه مجمع محققین و مدرسین را جایگاهی علمی، تعلیمی و الگویی دانسته و تأکید کردند که این مجموعه می‌تواند با شناخت مسائل روز، ارائه دیدگاه‌های جدید و تقویت عقلانیت و پرسشگری، نقش مهمی در جامعه ایفا کند.

ایشان با ابراز امیدواری نسبت به ظرفیت‌های اعضای مجمع گفتند: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به روحانیتی نیاز دارد که علاوه بر دانش دینی، مسائل واقعی مردم را بشناسد و بتواند برای پرسش‌ها و مشکلات جدید، پاسخ‌ها و راهکارهای متناسب با زمان ارائه کند.