عنوان: دین و دینداری
یکی از ویژگیهای منحصر به انسان در میان جانداران، گرایش او به تحقیق و جستجوست که از مشخّصههای اصلی او محسوب میشود؛ همین تحقیق و جستجوست که مسیر تفکر انسان را هموار میسازد و به آن نظم و انسجام خاصی میبخشد و او را به موجودی منطقی تبدیل میکند.
آنچه که پیش روی دارید، تبلوری از دغدغهها و تردیدهایی ا...
طبعاً هر کسی نمیتواند به تنهایی در همۀ موضوعها آگاهی و اطلاعات لازم را داشته باشد. لذا اگر انسان نسبت به موضوعی آگاهی کافی نداشته باشد و نسبت به آن عالِم نبوده، بلکه جاهل باشد، در چنین حالتی معقولترین گزینه، مراجعه به شخص عالِم و تبعیت از علم و اطلاعات اوست. به این ترتیب «تقلیدِ معقول» عبارت است ا...
یکی از مسائل مطرح در ذهن بسیاری از انسانها، که در مطالب گذشته به بعضی از زوایای آن اشاره شده و به بعضی از سؤالات مطرح در این رابطه پاسخ داده شد، اینست که دین چیست؟ اگر دین درست تعریف شده و تصویری صحیح از آن ارائه شود، بسیاری از سؤالاتی که مطرح شده و یا ممکن است در آینده مطرح شود پاسخ مناسبی پیدا خوا...
بهطور طبیعی هر مجموعهای از اجزاء و عناصر گوناگون تشکیل میشود که با ترکیب و تألیفشان آن مجموعه را به وجود میآورند. بنابراین هر مجموعه و هر مرکبی دارای انواعی از تقسیمبندی است. قوانین دین هم از این موضوع مستثنی نبوده و طبعاً دارای انواع مختلفی از تقسیمبندی است؛ مانند عبادی و غیرعبادی، فردی و اجت...
برای حجّت معانی گوناگونی نقل کردهاند؛ اهل منطق از آن معنای خاصی اراده کردهاند و علمای اصول نیز معنای خاصی متناسب با اهدافشان از آن اراده کردهاند. حجّت در لسان کتاب و سنّت معنایی دارد که در این رساله هم به همان معنا به کار رفته است و آن اینست که حجّت، برهان و اقامۀ دلیل است؛ طوری که راه برای فرد م...
جهل از اوصافی است که در علم اخلاق از آن به رذیله و گاهی حتی أمّالرذایل تعبیر شده است و در برابر علم قرار دارد. اگر جهل أمّالرذایل باشد، طبعاً علم که در مقابل اوست اشرف اوصاف آدمی و امّالفضائل خواهد بود. در شرافت علم همین مقدار بس است که حضرت آدم ابوالبشر، جایگاه بلند خلافت الهی را به دست نیاورد...
همان طور که قبلاً یادآوری کردیم اصول دین گاهی در مقایسه با اصول مذهب و گاهی در مقایسه با فروع دین قرار دارند. در این رساله منظور از آن، اصولی است که در مقایسه با فروع دین طرح میشود. لذا اصول دین به این معنا پنج قسم است:
1- توحید، 2- عدل، 3- نبوّت، 4- امامت، 5- معاد، که بهطور فشرده دربارۀ هر یک از ...
توحید یعنی یگانه دانستن خدای عالم و قائل نبودن شریک برای او در ذات، صفات، افعال، قانونگذاری و ولایت. این توحید به دو بخش کلّی منقسم میگردد: نظری و عملی. توحید نظری یعنی یگانه دانستن خدای عالم، که این بخش از حیث اندیشه و فکر و بینش توحیدی داشتن معنا میشود. توحید عملی هم یعنی موحد شدن و اعتراف کرد...
برای اثبات اقسام سهگانۀ توحید نظری، استدلالهای زیادی وجود دارد که در این مقدّمه مجال پرداختن به همۀ آنها نیست، بلکه بهطور فشرده و با عباراتی ساده و غیرپیچیده به بعضی از آنها اشاره خواهد شد. استدلال ما برای اثبات اقسام سهگانۀ توحید نظری چنین است:
اگر ذات مقدّس حضرت حق، توحید ذاتی نداشته باشد و دار...
دومین اصل از اصول اعتقادات، عقیده به عدل خداوند است که یکی از اصول مذهب شیعه است. دلیل اینکه اعتقاد به عدل از اصول و ریشههای دین قرار داده شده، دو مورد است:
1- در سایر مسائل الهیات و معارف اگر شبهات و اشکالاتی هر چند دشوار به نظر برسد، اما با وجود این چون از قلمرو افکار عامّه بیرون است، هم اشکالات...
