سئوال: بسمه تعالی محضر مبارک حضرت آیت‌الله العظمی بیات زنجانی با سلام و عرض ادب و احترام و درخواست سلامتی آن مرجع عظیم از درگاه ایزد منان این حقیر را نسبت به مساله ذیل ارشاد فرمایید. ((در ابتداء رساله حضرتعالی آمده‌است که مسلمان باید در احکام دین یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روی دلیل به‌دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند و یا به احتیاط عمل کند به گونه‌ای که یقین کند تکلیف خود را انجام داده‌است)). این فتوا به استناد کدام آیه یا آیات از قرآن کریم و یا روایات اسلامی صادر شده‌است؟ خواهشمند است متن یا آدرس آیات و روایات را مرقوم فرمائید. با تشکر فراوان

سوال

پاسخ: باسلام و تحیت؛ در پاسخ به این سئوال لازم می دانم به مواردی اشاره کنم: اسلام ترکیبی ازمعارف الهی است که التزام بدانها مورد تایید و تاکید عقل و نیز قرآن و روایات اسلامی است؛ تاکید عقل بدانها به این علت است که انسان فطرتاً پرسشگر و اهل سئوال آفریده شده و مادامیکه پاسخ واقعی سئوال خود را نیابد، آرام نخواهد گرفت و از مهمترین سئوالات موجود در ذهن بشر، مسائل و موضوعاتی است که به معارف الهی باز می گردد . اگر این موضوع مورد تاکید قرآن و سنت است به دو اصل باز می گردد: اول خود قرآن که در آن آیاتی موجود است که مربوط به وحدانیت و یگانگی پروردگار عالم است یا آیاتیکه مربوط به ذم شرک و مشرکان و یا آیاتیکه مربوط به قیامت است و آیات دیگری که به مربوط به مسائل اینچنینی است که از باب نمونه می توان به سور مبارکه قیامه و دهر و آیات ابتدائی سوره مبارکه بقره اشاره کرد. دومین موضوع روایات است که فوق حد احصاء است. از باب نمونه روایت ” مَن عَرَف نَفسه فَقَد عَرف ربّه” بدین معنا که هر کسی خود را بشناسد، پروردگار خود را نیز خواهد شناخت. بنابراین دین، عقل و نقل در کنار یکدیگر بر این موضوع دلالت دارند که انسان باید عالم و عارف باشد وبدین جهت تقلید بر او حرام، باطل و غلط است چراکه عدم آگاهی و اعتقاد به مسائل فوق، باعث خواهد شد که فرد دیگر مومن بدانها نباشد و باید فرد به آنها نوعی یقین داشته باشد. بخش دیگری از شرع مقدس، احکام، اعمال و دستورالعملهای ایجابی و سلبی است که این بخش نیز از دو قسمت تشکیل می شود: الف) قسمتی از آنها جزء ضروریات است که همه مسلمانان درباره آنها اتفاق نظر دارند مانند اصل وجوب نماز، روزه، حج و امثال ذلک که در این موارد علم و نیز ایمان از روی معرفت، شرط است و تقلید در این موارد نیز حرام است چراکه وقتی در اصل بودن آنها هیچ مسلمانی اختلاف ندارد، جائی برای تقلید نیست. ب) قسمتی از مسائل وجود دارد که جای بحث و گفتگو دارد مثلاً نحوه و کیفیت انجام برخی از اعمال و یا تحت شرایط خاص انجام دادن یک امر که در این موارد یا انسان باید خودش صاحبنظر باشد که طبق نظر خود عمل کند و از وی مجتهد نام برده می شود و یا اینکه به نظر عالم و فقیه صاحب نظر مراجعه کند که از این عمل به تقلید تعبیر می شود؛ بنابراین انسان لازم نیست در مورد ضروریات دین تقلید کند چراکه اصل این معنا در اصل و نهاد وی نهاده شده و در معارف نظری و اصلی هم، تقلید جایز نیست چراکه عقیده دیگران را نمی توان عقیده خود به حساب آورد و انسان در آن موارد باید در حد امکان و توان خود، به یقین و علم دست یابد؛ ولی در احکام فرعی و جزئی مانند کیفیت انجام آن اصول و شرایط بجای آوردن آنها، انسان یا باید خودش صاحب نظر باشد و یا به نظر یک صاحب نظر مراجعه کند ولذا خداوند عالم در قرآن کریم اینگونه می فرماید: ” فاسئلوا اهل الذکر ان کنتم لا تعلمون” یعنی اگر چیزی را نمی دانید از اهل ذکر که همان عالمان هستند بپرسید و مطابق نظر آنها عمل کنید. بنابر این اگر انسان بنای زندگی دینی دارد، یا باید خودش دین شناس باشد و یا باید به دین شناس مراجعه کند؛ آیاتیکه به مهاجرت برای علم اندوزی اشاره و تاکید دارد و یا یاد گیری علم را واجب می داند و یا روایاتی که یادگیری علم را فریضه می داند همگی دال بر این است که همگان باید علم شناس باشند و مطابق شناخت خود از دین عمل کنند ولی به این دلیل که وجوب این معنا برای همه همراه با عسر و حرج است، هم عقل و هم سیره عقلا و نیز روایات اسلامی مانند حدیثی که از حضرت مهدی(عج) آمده، این موضوع را می رساند که به صاحب نظران مراجعه شود.



0
adminfaq 7 سال 0 Answers 50 views 0